مصطفى النوراني الاردبيلي

158

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

حال ، محيط را با افزودن مقدار كمى شير آهك ، خنثى مىكنند سپس كف سطح شيره را خارج مىسازند . شيره ساقه و برگ گياه مذكور از يك لايه ضخيم موم پوشيده شده است كه به‌صورت ميله‌هاى باريك ، به وضع عمودى بر روى بشره مشاهده مىگردد . موارد استعمال : قند ، علاوه بر آنكه به صور مختلف و در اغذيه مصرف مىگردد ، در عده زيادى از فرآورده‌هاى دارويى به منظور خوش طعم نمودن آن وارد مىشود . ضمنا اثر ضد سم املاح مس و سرب را نيز دارد . زراعت نيشكر در ايران معمول است . « 1 » يك نوع شكرى به نام گُر كه آن را در فارسى و در لسان طبى قند سياه مىگويند و در انگليسى Gaggery مىگويند آن از نيشكر شيره درست كرده به‌طور محلى درست مىكنند رنگ آن سرخ است . مزاج گرم دو درجه و تر دو درجه و قديم آن گرم و خشك مىباشد . مقدار خوراك آن از 48 گرم تا 72 گرم است ، مسمن بدن است ، ملين و دافع تعفن است . بلغم را صاف مىكند ، در سرفه و ضيق النفس و درد سينه مفيد است ، آن را قوام و معجون درست كرده عوض عسل استعمال مىكنند . « 1 » مصلح آن : زنجفيل و فلفل سياه است و با نمك هم‌وزن مخلوط كرده و در زمين دفن مىكنند بعد از مدتى براى علاج سرفه استعمال مىكنند . كمى در گوش انداختن گوش را زود مىپزد ، بعضى از نويسندگان شكر را گرم دو درجه و خشك يك درجه دانسته‌اند ، براى مسلول و گرم مزاج مضر است . مصلح آن آب انار ، بادام ، تباشير و شير است . بدل آن شكر محلى و عسل مىباشد . نفع خاص : قوت دهنده جگر و ارواح مىباشد و مورث خون صالح ، دافع خلط سوداوى مىباشد . عضلات و باه را قوت مىدهد ، با روغن بادام گرفتن صدا و قولنج سر را مفيد است ، دافع سرفه و عسر البول است ، زخم را صاف مىكند ، با قطران و سندروس و

--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 3 ، ص 291 . ( 1 ) - كتاب المفردات ، ص 405 .